Doğa koruma; kentsel biyotop haritalandırması

1979 yılından bu yana, Bavyera Eyaleti Çevre Dairesi (LfU) tarafından Bavyera’nın il düzeyindeki şehirlerinde kentsel biyotop haritalamaları gerçekleştirilmektedir. Erlangen şehri, korunmaya değer biyotopların haritalanmasını talep eden ilk şehirlerden biriydi.

Şehirlerde genellikle şaşırtıcı bir tür çeşitliliği bulunur – Erlangen da buna bir örnektir. Bavyera Eyalet Çevre Dairesi (LfU), 2012 sonunda tamamlanan Erlangen şehir bölgesi için hazırladığı güncel biyotop ve tür koruma haritalama çalışmasında bu sonuca varmıştır.

Kentsel biyotop haritalaması neleri içerir?

Biyotop haritalandırmasının amacı, şehir sınırları içindeki ekolojik açıdan değerli yaşam alanlarının konumu, yayılımı, sıklığı ve durumu hakkında kapsamlı bilgi elde etmektir. Bu nedenle, doğa koruma çalışmaları ve doğa koruma kanunlarının uygulanması için önemli ve vazgeçilmez bir temel oluşturur.

Tür koruma haritalaması nedir?

Bu nedenle, kentsel biyotop haritalamasına paralel olarak, tür koruma haritalaması kapsamında fauna üzerine ek kapsamlı araştırmalar yürütülmektedir. Bu araştırmalarda sürüngenler, amfibiler, yusufçuklar, çekirgeler, yarasalar, gündüz kelebekleri ile yabani arılar ve eşek arıları gibi hayvan grupları incelenmektedir. Böylece tür koruma haritalaması, biyotop haritalamasına önemli bir katkı sağlar.

Biyotop haritalandırmasının arazi sahipleri için ne gibi etkileri vardır?

Biyotop haritalaması, yalnızca doğal çevrenin bir envanterini oluşturur. Ekolojik açıdan değerli alanları koruma altına almak veya arazi sahiplerine belirli işletme yöntemlerini dayatmak gibi bir görevi ya da yasal yetkisi yoktur. Bir alanı biyotop yapan haritalama değil, doğanın kendisidir. Bununla birlikte, yasal kısıtlamalar mevcut kanunlardan ve koruma alanı yönetmeliklerinden kaynaklanabilir; ancak biyotop haritalamasından kaynaklanmaz.

Haritalama – kim için?

Biyotop ve tür koruma haritalamaları, doğa koruma çalışmaları için önemli bir temel oluşturur ve bu sayede gelecek nesiller için ekolojik açıdan değerli peyzaj unsurlarının korunmasına önemli ölçüde katkıda bulunur. Bu veri temeli sayesinde, giderek azalan hayvan ve bitki yaşam alanlarını bozulma ve tahribattan korumak ve doğa ile peyzaj korumasının gerekliliklerini uygun şekilde dikkate almak için önlemler alınabilir.

Biyotop haritalaması, bu nedenle yerel peyzaj koruma önlemleri ve Bavyera Sözleşmeli Doğa Koruma Programı için, doğa ve peyzaja yönelik müdahalelerin değerlendirilmesi için ve imar planlaması kapsamında peyzaj ve yeşil alan düzenleme planlarının hazırlanması için bir çalışma ve karar alma temelidir. Bu nedenle, Çevre Dairesi’ndeki doğa koruma kurumumuzun birçok önemli kararının yanı sıra, Erlangen’ın kentsel gelişimiyle ilgili konularda da temel teşkil etmektedir.

Sonuçlar – İstatistik

Biyotop Haritalaması Temmuz 2009 ile Haziran 2011 arasında kentsel biyotop haritalaması güncellenmiştir. Haritalanan biyotopların toplam alanı 896 hektardır.

Şehir sınırları içinde şu anda toplam 1729 alt alandan oluşan 318 biyotop bulunmaktadır; bu, şehir alanının yaklaşık %12’sine karşılık gelmektedir. Bu çalışmada, belediye ormanları hariç olmak üzere ormanlar yeniden haritalanmamış, eski haritalamadan bilgi amaçlı olarak devralınmıştır.

Buna kıyasla, Bavyera genelinde eyalet yüzölçümünün sadece %4’ü biyotop olarak haritalanmıştır; dolayısıyla Erlangen şehri bu oranların oldukça üzerindedir. Bu durum, yoğun yerleşim ve geniş altyapıya rağmen hayvan ve bitki türleri için çok sayıda yüksek kaliteli yaşam alanı sunmanın mümkün olduğunu göstermektedir.

Şehir sınırları içindeki en geniş alanı, tür açısından zengin çayırlık alanlar kaplamaktadır. Bu biyotop türü son yıllarda ülke genelinde büyük ölçüde azalmış ve kullanım yoğunluğunun artmasıyla hızla kaybolmakta olduğundan, Erlangen’daki bu çayırların korunmasına özellikle büyük önem verilmektedir.

Yasal olarak korunan ve ciddi tehlike altında olan kumlu verimsiz çayırlar, özellikle Orta Frankonya Havzası’nda yoğun bir şekilde yaygın olmakla birlikte, Erlangen’da nispeten küçük bir alanda bulunmaktadır. Bu nedenle bu alanların korunması ve bakımı son derece önemlidir.

Ağaçlık biyotop türleri arasında, eski ağaç popülasyonuna sahip parklar ve yeşil alanlar, tek tek ağaçlar ve ağaç sıraları gibi tipik kentsel biyotop türlerinin yüksek oranı dikkat çekicidir.

1979-1991 yılları arasında Erlangen şehrinde yapılan biyotop haritalama çalışmasında, 436 alt alandan oluşan ve yaklaşık 880 hektarlık bir alanı kapsayan 311 biyotop kaydedilmiştir. Dolayısıyla alan neredeyse aynı kalmıştır.

Tür Koruma Haritalaması Tür koruma haritalaması kapsamında, 323 sınırlandırılmış yaşam alanına veya noktasal gözlemlere dağılmış 370 hayvan türüne ait 3000’den fazla gözlem kaydı elde edilmiştir. Özellikle dikkat çekenler arasında – bunlardan sadece birkaçını saymak gerekirse – bataklık kurbağası, yaprak kurbağası ve taraklı semender, bataklık çekirgesi ve küçük fundalık çekirgesi ile yeşil kama yusufçuk bulunmaktadır. Yabani arılar arasında, Almanya veya Bavyera Kırmızı Listesi’ne göre en azından “ciddi tehlike altında” olarak sınıflandırılan 18 tür tespit edildi – sadece bu rakam bile, küçük alanlı kentsel yaşam alanlarının tür koruma açısından ne kadar önemli olabileceğini etkileyici bir şekilde ortaya koyuyor.

Sonuçlara nasıl ulaşılır?

Biyotop haritalama verileri, LfU internet sitesinden kamuoyuna indirilebilir.

Tür koruma haritalamasının sonuçları, Doğa Koruma Kurumu’nun günlük çalışmaları için kullanılabilir durumdadır ve LfU tarafından, haklı bir menfaat olması halinde talep üzerine planlama ofislerine ve bireysel projeler için uzmanlara da sağlanmaktadır.

Daha fazla bilgi için aşağıdaki bağlantılara bakınız

Tür Koruma Haritalaması - Bavyera Eyalet Çevre Dairesi (LfU)

Biyotop haritalama - Veriler - Bavyera Eyalet Çevre Dairesi (LfU)

FIS-Natur - Bavyera Eyalet Çevre Dairesi (LfU)