Veteriner ilaçları; piyasaya sürülmesinin izlenmesine ilişkin bilgiler

Bavyera’da, hayvan sahipleri ve veteriner hekimlerin ilaç mevzuatına uyumunu denetlemekle görevli kurumlar, İlçe İdare Makamları ve Bavyera Gıda Güvenliği ve Veterinerlik Denetim Kurumu’dur (KBLV).

Hastalıkların tedavisi ve vücut fonksiyonları ile durumlarının düzenlenmesi amacıyla, hem insan hem de veteriner hekimliğinde ilaçlar kullanılmaktadır. Hayvan hekimliğinde ilaç kullanımı, özellikle gıda üretimine yönelik hayvanlarda kullanıldığında, kamuoyunda çelişkili tepkilerle karşılanmaktadır.
Evcil hayvanlarımızın veteriner bakımı alma hakkına sahip olduğuna şüphe yoktur. Bu hak, Hayvanları Koruma Kanunu’nda yasal olarak güvence altına alınmıştır. Evcil hayvan sahipleri için, hayvanlarının hastalanması durumunda etkili ilaçlara erişebilmeleri doğal bir durumdur. Ancak aynı durum, tarımsal amaçlı hayvanlarımızın bakımı için de geçerli olmalıdır. Buna rağmen, bu hayvanlarda veteriner ilaçlarının kullanımı genellikle eleştirel bir bakışla karşılanmakta ve medyada çoğunlukla olumsuz bir şekilde sunulmaktadır. Oysa gıda üreten hayvanlarda ilaç kullanımına ilişkin yasal düzenlemeler, bu hayvanlardan elde edilen gıdaların güvenliğini garanti altına almaktadır.

Veteriner ilaçlarına ilişkin yasal temeller, Avrupa ve ulusal mevzuatta yer almaktadır; bu mevzuatın denetimi ve uygulanması federal hükümet ve özellikle eyaletler tarafından gerçekleştirilmektedir.

AB düzeyinde, 11 Aralık 2018 tarihli Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin Veteriner İlaçları Hakkında (AB Veteriner İlaçlar Yönetmeliği) (2019/6 sayılı) Yönetmeliği 28 Ocak 2022 tarihinden itibaren yürürlüktedir. Almanya’da bu yönetmelik, “Veteriner İlaçlarının Piyasaya Sürülmesi ve Veteriner İlaçlarına İlişkin Birlik Hukuku Hükümlerinin Uygulanmasına Dair Kanun” – kısaca “Veteriner İlaç Kanunu” (TAMG) – ile tamamlanmaktadır.
Veteriner ilaçları için ayrıca bir dizi özel düzenleme bulunmaktadır; örneğin:

• Hayvan Sahiplerinin İlaç Kullanımı ve Kanıtlama Yönetmeliği
• Veteriner Eczaneleri Yönetmeliği
• Antimikrobiyal Etkili Veteriner İlaçlarının Dikkatli Kullanımına İlişkin Kılavuzlar

Veteriner ilaçlarına ilişkin yasal düzenlemeler, bir yandan hayvanlarımızın ilaçla tedarikini güvence altına alırken, diğer yandan ilaçların kullanımının hayvansal gıdaları tüketen tüketicilere zarar vermemesini sağlar.
Bu nedenle evcil hayvanlar temel olarak, (muhtemelen) gıda elde edilmesine yarayan türler ile hiçbir şekilde tüketime yönelik olmayan evcil hayvanlar olarak ikiye ayrılır.

Gıda üretimine yönelik hayvanlarda, yalnızca aktif maddelerinin hayvanlardan elde edilen gıdalarda (et, yumurta, süt) kalıntı davranışları açısından test edilmiş ve değerlendirilmiş olan ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçların uygulanmasından sonra, gerekirse bir bekleme süresi gözetilmelidir; bu süre boyunca hayvan kesilemez ve bu hayvandan elde edilen ürünler (örneğin süt veya yumurta) insan tüketimine sunulamaz.
Evcil hayvanlar için bu kısıtlamalar geçerli değildir.  

Veteriner hekim, veteriner eczane işletmesi kapsamında, tedavi ettiği hayvanların sahiplerine gerekli miktarlarda veteriner ilaçlarını ve – belirli durumlarda – insan ilaçlarını verebilir. Bu durumda, hayvan sahipleri ilgili ilaçları veteriner hekimin tedavi talimatına uygun olarak kullanmalıdır. Bir veteriner hekimin müdahalesi olmaksızın eczaneden veya perakende satış noktalarından temin edilen veteriner ilaçları, yalnızca ruhsat koşullarına uygun olarak (bu konuda bkz. ambalaj içindeki kullanım kılavuzu) kullanılabilir.

Gıda üretimine yönelik hayvanlarda, kullanılan tüm ilaçlar hakkında yasal düzenlemelere uygun şekilde kayıt tutulmalıdır.  Veteriner hekim bir veteriner reçetesi düzenler ve bunu derhal hayvan sahibine teslim eder. Bu belgeler, hayvan sahipleri ve tedaviyi yapan veteriner hekimler tarafından 5 yıl süreyle saklanmalı ve talep edilmesi halinde yetkili makamlara ibraz edilmelidir.